Δημοσιεύτηκε · Ενημερώθηκε
Sailor's Club
Πρωτίστως Ψυχραιμία
Η πειθαρχία ως ναυτική δεξιότητα
Στη στεριά, μια κρίση συνήθως οριοθετείται από την εγγύτητα της βοήθειας. Στη θάλασσα, η απόσταση μετατρέπει κάθε σκάφος σε κλειστό σύστημα. Το πλήρωμα οφείλει να διαχειριστεί το απρόβλεπτο με τους ανθρώπους, τα μέσα και τον χρόνο που διαθέτει τη συγκεκριμένη στιγμή.
Στο Αιγαίο, όπου το μελτέμι ή το ξαφνικό μπουρίνι μπορεί να ενισχυθεί αισθητά μέσα σε λίγα λεπτά, το περιθώριο σφάλματος στενεύει γρήγορα. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η ψυχραιμία δεν είναι γνώρισμα του χαρακτήρα. Είναι λειτουργική προϋπόθεση ασφάλειας, γιατί η αντίδραση ενός μέλους του πληρώματος μεταδίδεται άμεσα σε όλους τους υπόλοιπους.
Ο πανικός δεν είναι απλώς δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση. Είναι γνωστική αναπηρία που εμφανίζεται ακριβώς τη στιγμή που χρειαζόμαστε την πλήρη ικανότητα κρίσης μας.
Τα κρισιμότερα ναυτικά σενάρια κρίνονται συχνά στα πρώτα δευτερόλεπτα. Όταν κάποιος πέσει στη θάλασσα, η σωστή αλληλουχία είναι συγκεκριμένη. Πρέπει να δοθεί ηχηρή προειδοποίηση, να ριχτεί αμέσως σωσίβιο, να οριστεί ένα μέλος του πληρώματος που δεν θα πάψει ούτε στιγμή να δείχνει τον άνθρωπο στο νερό και να καταγραφεί η θέση με τη λειτουργία MOB του δορυφορικού πλοηγού. Αντίστοιχα, η κλήση κινδύνου στο κανάλι του VHF ακολουθεί αυστηρή δομή, ώστε να μεταδοθούν ταυτόχρονα θέση και φύση του κινδύνου ακόμη και όταν ο ομιλών βρίσκεται υπό πίεση. Οι διαδικασίες αυτές υπάρχουν ακριβώς επειδή η σκέψη υπό πίεση αποτυγχάνει. Η ψυχραιμία είναι αυτό που επιτρέπει να εφαρμοστούν.
Η ψυχραιμία δεν είναι έμφυτη αρετή που κάποιοι διαθέτουν και άλλοι όχι. Καλλιεργείται, και η καλλιέργειά της αρχίζει με την εκπαίδευση. Η ενημέρωση του πληρώματος πριν από το ταξίδι είναι ουσιώδης: πού βρίσκονται τα σωσίβια, η σωστική σχεδία, ο πυροσβεστήρας και ο φάρος κινδύνου, ποιος αναλαμβάνει τι σε περίπτωση ανάγκης. Η τακτική εξάσκηση μετατρέπει τη διαδικασία σε αυτοματισμό. Καθοριστικός είναι και ο ρόλος του κυβερνήτη. Ο τόνος της φωνής του ρυθμίζει τον συναισθηματικό τόνο ολόκληρου του σκάφους. Οι σύντομες, σαφείς εντολές και η ανάθεση συγκεκριμένων καθηκόντων περιορίζουν τη συλλογική αγωνία, γιατί ο άνθρωπος που γνωρίζει τι πρέπει να κάνει έχει λιγότερο χώρο για τον φόβο.
Ψυχραιμία είναι η ικανότητα πειθαρχημένης αντίληψης: η διατήρηση μιας ακριβούς εικόνας της κατάστασης, της ιεράρχησης των ενεργειών και των επιπτώσεών τους στους άλλους. Υπό αυτή την έννοια, η ψυχραιμία δεν είναι ατομικό προσόν αλλά υποχρέωση απέναντι στους συνταξιδιώτες.

