Mykonos IllustratedΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΟ ΝΗΣΙ
ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΩΡΑ
Μύκονος
Νέα Υόρκη
Ουάσιγκτον DC
Λος Άντζελες
Ντουμπάι
Μόντε Κάρλο
Λονδίνο
Μιλάνο

Δημοσιεύτηκε

Πολιτισμός και τέχνη · Μύκονος · ΗΠΑ · Ελλάδα · 2026

Παρασκευή και 13, Τρίτη και 13: τι μας λέει μια παλιά αφήγηση της Μυκόνου

Η «γρουσούζικη» ημερομηνία αλλάζει από χώρα σε χώρα. Μια αφήγηση για τη Μύκονο των αρχών του 18ου αιώνα έχει ενδιαφέρον, αρκεί να διαβαστεί ως ιστορική πηγή και όχι ως απόδειξη υπερφυσικού γεγονότος.

Κόκκινα παντζούρια και μπλε καρέκλες δίπλα στους ασβεστωμένους τοίχους της Χώρας Μυκόνου
Χώρα Μυκόνου · Mustang Joe

Φωτογραφία δρόμου στη Χώρα της Μυκόνου από τον Mustang Joe, ως πλαίσιο του θέματος. Δεν απεικονίζει τον τόπο ή τα γεγονότα της αφήγησης του Τουρνεφόρ του 18ου αιώνα.

Η ημερομηνία που αλλάζει όταν ταξιδεύει

Την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου, ο ίδιος αριθμός συνοδεύεται από δύο διαφορετικές ημέρες. Στις ΗΠΑ, η Παρασκευή και 13 είναι η γνώριμη «γρουσούζικη» ημερομηνία. Στην Ελλάδα, η πιο γνωστή σύνδεση είναι η Τρίτη και 13. Το American Folklife Center της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου καταγράφει αυτή την ελληνική δοξασία, χωρίς να παρουσιάζει την ερμηνεία που τη συνδέει με τον Άρη, τον θεό του πολέμου, ως αποδεδειγμένη ιστορική αφετηρία.

Η διάκριση έχει σημασία: μια εύηχη ιστορία προέλευσης μπορεί εύκολα να επισκιάσει τα τεκμήρια. Η Παρασκευή και ο αριθμός 13 είχαν χωριστές διαδρομές ως σημάδια κακοτυχίας. Η Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου εντοπίζει ίχνη του συνδυασμού τους στη Γαλλία και στις Ηνωμένες Πολιτείες τον 19ο αιώνα, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα για την ακριβή αρχή του. Οι αφηγήσεις που ανάγουν την Παρασκευή και 13 σε ένα μοναδικό αρχαίο γεγονός προσφέρουν έναν εύκολο τίτλο, όχι βεβαιωμένη καταγωγή.

Μια μαρτυρία από το νησί και τα όριά της

Οι πηγές που εξετάσαμε δεν τεκμηριώνουν κάποια ειδικά μυκονιάτικη τελετουργία για την Παρασκευή ή την Τρίτη και 13. Η σύνδεση του νησιού με το θέμα βρίσκεται σε μια πολύ διαφορετική καταγραφή φόβου. Ο Γάλλος βοτανολόγος Ζοζέφ Πιτόν ντε Τουρνεφόρ περιέγραψε μια κοινότητα στη Μύκονο ταραγμένη από αναφορές ότι ένας νεκρός επέστρεφε και αναστάτωνε σπίτια. Στην ταξιδιωτική του αφήγηση, που εκδόθηκε μετά τον θάνατό του το 1717, περιγράφει την εκταφή και την καύση του σώματος. Το κείμενο τεκμηριώνει ότι η ιστορία καταγράφηκε και διαδόθηκε· δεν αποδεικνύει υπερφυσικό γεγονός.

Το επεισόδιο δείχνει επίσης πόσο δύσκολο είναι να μετατραπεί μια ζωηρή περιγραφή ταξιδιώτη σε βέβαιη τοπική ιστορία. Μελέτη του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών εξετάζει αν το περιστατικό που περιέγραψε ο Τουρνεφόρ συνέβη πράγματι. Δεν βρίσκει ίχνη του στα σωζόμενα κοινοτικά αρχεία της Μυκόνου. Αυτό δεν αποδεικνύει ότι δεν έγινε· σημαίνει ότι η συγκεκριμένη μαρτυρία δεν μπορεί σήμερα να διασταυρωθεί με τοπική αρχειακή πηγή. Ο ιστορικός επισημαίνει επίσης τον σκωπτικό τρόπο με τον οποίο ο ταξιδιώτης παρουσιάζει τους κατοίκους. Η δική του ματιά είναι μέρος της πηγής, όχι ουδέτερη εικόνα της ζωής τους.

Τι δείχνει η σύγκριση

Η αμερικανική Παρασκευή, η ελληνική Τρίτη και ο μυκονιάτικος βρυκόλακας δεν είναι παραλλαγές ενός και του αυτού εθίμου. Είναι διαφορετικοί τρόποι με τους οποίους οι κοινότητες έδωσαν στην αβεβαιότητα μια ημερομηνία, μια μορφή ή μια ιστορία. Η αφήγηση της Μυκόνου έχει μεγαλύτερη αξία όταν διακρίνουμε καθαρά τι έγραψε ο Τουρνεφόρ, τι λέγεται ότι πίστευαν οι κάτοικοι και τι μπορούν να επαληθεύσουν μεταγενέστεροι ιστορικοί.

Βασικά στοιχεία

Κατηγορία / κατάσταση
Πολιτισμός & τέχνη / Ολοκληρωμένο
Πρωτογενής πηγή
Library of Congress ↗

Εξελίξεις / ιστορικό

    Πηγές

    1. American Folklife Center · Πιθανές απαρχές της Παρασκευής και 13

      Library of Congress · Έρευνα · Έλεγχος 13 Νοε 2026

    2. American Folklife Center · Ποιος φοβάται την Παρασκευή και 13;

      Library of Congress · Έρευνα · Έλεγχος 13 Νοε 2026

    3. Ζοζέφ Πιτόν ντε Τουρνεφόρ · Ταξίδι στην Ανατολή, τόμος Α΄

      Biodiversity Heritage Library · Ιστορικό έντυπο · Έλεγχος 13 Νοε 2026

    4. Δημήτρης Δημητρόπουλος · Η Μύκονος στο ξεκίνημα του 18ου αιώνα

      National Hellenic Research Foundation · Έρευνα · Έλεγχος 13 Νοε 2026

    Τελευταίος συντακτικός έλεγχος

    13 Νοε 2026 · Σύνταξη Mykonos Illustrated.

    Εσείς επιλέγετε τους χάρτες και τις προβολές 3D.

    Οι εξωτερικοί χάρτες και οι προβολές 3D είναι προαιρετικοί. Δεν φορτώνουν πριν από την επιλογή σας. Το site λειτουργεί και χωρίς αυτά. Πολιτική cookies

    Ρυθμίσεις απορρήτου και cookies

    Οι εξωτερικοί χάρτες και οι προβολές 3D είναι προαιρετικοί. Δεν φορτώνουν πριν από την επιλογή σας. Το site λειτουργεί και χωρίς αυτά.

    Η απαραίτητη αποθήκευση για ασφάλεια, πλοήγηση και απομνημόνευση αυτής της επιλογής παραμένει ενεργή. Δεν εγκαθιστούμε διαφημιστικά trackers.

    Η ανάκληση αφαιρεί αμέσως τους χάρτες και τις προβολές 3D. Cookies που έχει ήδη αποθηκεύσει τρίτος πάροχος διαγράφονται από τις ρυθμίσεις του browser ή του παρόχου.

    Διαβάστε την πολιτική cookies